Johannes Itten (1888 – 1967) was een Zwitserse kunstschilder, ontwerper en docent. Hij staat bekend om zijn kleurenleer. Die is gebaseerd op een uit twaalf kleuren bestaande cirkel.

De functie van Itten’s kleurencirkel

Zelf zat ik nooit op een kunstacademie, noch heb ik ooit een grafische vakopleiding gevolgd. Al mijn kennis en ervaring deed ik in de praktijk op. Zodoende was de ontdekking van de kleurencirkel van Itten voor mij iets nieuws, terwijl dit voorgeschreven kost is voor iemand die een grafische opleiding volgt. Niet voor mij dus.
Voor degenen die, net als ik, er nog nooit van gehoord hebben, neem ik de moeite om er hier iets meer van te vertellen.
Zoals gezegd was de ontdekking van dit wiel voor mij een complete verrassing en ben ik er echt voor gaan zitten om het een en ander uit te pluizen. Allereerst maar iets over de bedenker van dit wiel.

Johannes Itten (11-11-1888 – 27-05-1967) was een Zwitserse kunstschilder, ontwerper en docent. Hij werd vooral bekend door zijn kleurenleer en het theoretisch werk in verband met het Bauhaus, waar hij tussen 1919 en 1922 les gaf.

Hij publiceerde in 1960 het boek “Kunst en Kleur” dat zijn ideeën beschrijft over compositie en kleur. Dit boek is zo compleet dat het wereldwijd een standaardwerk vormt voor kunstenaars en grafici.

De kleurenleer van Itten valt uiteen in twee belangrijke delen, namelijk de kleurencirkel en de kleurcontrasten. Zijn kleurencirkel is gebaseerd op het mengen van verfkleuren (subtractieve kleurmenging). Ideaal dus voor kunstenaars.

Hoe werkt de kleurencirkel?
In de middelste driehoek staan de drie primaire (1) kleuren geel, rood en blauw. Deze kleuren kunnen nooit uit kleurmenging worden verkregen, vandaar de benaming primaire kleuren.

In de driehoeken daaromheen staan de secundaire (2) kleuren oranje, paars en groen. Deze kunnen worden gemaakt door menging van de primaire kleuren. Geel + Rood = Oranje; Rood + Blauw = Paars en Blauw + Geel = Groen. De primaire en secundaire kleuren worden ook wel als zuivere kleuren beschouwd.

De tertiaire (3) kleuren van de buitenste ring worden verkregen door de secundaire kleuren te mengen met de primaire kleuren. Dit zijn de zogenaamde onzuivere kleuren.

Voor het maken van zwarte of grijze kleuren is het trouwens niet altijd nodig om een combinatie van wit en zwart te gebruiken. Door alle primaire kleuren te mengen ontstaat een heel erg donker grijs, dat zwart kan vervangen.

Leave a comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.